Wijze voedingsraad?

Onlangs kreeg ik het boek Suiker, het zoete vergif van Huib Stam onder ogen. Altijd weer schokkend om een verzameling feiten over deze uitwas van de voedingsindustrie te lezen. Zoals de gemiddelde inname van 100 tot 110 gram toegevoegde suiker per dag door kinderen (36,5 tot 40 kilo per jaar). Of het ontbreken van een suikerwaarschuwing in de aanbevelingen voor gezonde voeding op de website van de Hartstichting. En natuurlijk het succes van de suikerlobby om harde richtlijnen voor sterke terugdringing van de suikerinname te verhinderen. En de schijnoplossing van suikervrije producten die mierzoet zijn door twijfelachtige chemische zoetstoffen.

Het is knap hoe een industrie de zichtbaar verwoestende uitwerking van een haar van haar kaskrakers stelselmatig ontkend heeft en hoe de overheid daarin stelselmatig wegkijkt. Er is eerder bereidheid overgewicht en obesitas en de gevolgen daarvan zoals diabetes 2, hart en vaatziekten en kanker, tot norm te verheffen dan een van de oorzaken gericht aan te pakken.

Maar het is nooit te laat: volgende verschijnen de lang verwachte nieuwe richtlijnen gezonde voeding van de Gezondheidsraad. Zelf koken, samen eten, uitsluitend vers en zo min mogelijk bewerkte en ‘aangezoete, -zoute en -vette producten’, het wordt een feest! Hoop ik. De spanning stijgt, nog een paar dagen…

Voeding, vertrouwen en de Bio1000

Voeding heeft zich de afgelopen jaren in het centrum van de aandacht genesteld. In positieve en negatieve zin. Enerzijds zijn er de talloze calamiteiten en schandalen geweest en zijn er boeken vol geschreven over de trucs van het levensmiddelenkanaal om de consument te verleiden met goedkope rotzooi, waar we collectief ongezond van worden. Anderzijds wordt er steeds meer bekend over het effect van voeding op de gezondheid, ecologie en sociale verhoudingen. Er is een biotoop voor dieetgoeroes geschapen, waarbij afvallen niet meer centraal staat, maar gewoon gezond eten. De ene bestseller volgt de andere op. Topkoks hebben een front gevormd en brengen prachtige kookboeken uit waarin bij groenten en ambachtelijke producten uit de eigen regio in de hoofdrol staan.

De effecten van de aandacht voor voeding en gebrek aan vertrouwen in de bestaande instituties heeft de biologische voeding wereldwijd een boost gegeven. In de VS ligt het omzetaandeel al op 5% en de groei versnelt daar alleen maar. In Zweden bedraagt de groei dit voorjaar 50%, een ware explosie. In Nederland is biologisch ook in een nieuwe stroomversnelling terecht gekomen onder impulsen van de retail die biologisch veel breder heeft opgenomen in het assortiment en promoot. Zelfs McDonalds experimenteert met biologisch…

De diepere achtergronden van deze keuze voor biologische voeding zijn eenvoudig. De consument raakt zijn vertrouwen in de over geïndustrialiseerde voeding vol vet, suiker en zout kwijt. De overtollige kilo’s, de gezondheidsproblemen, ze dwingen ons om voor gezonder eten te kiezen. De voedingsindustrie heeft de signalen lang ontkent, zoals de rookindustrie in de vorige eeuw, maar begint nu toch nerveus te worden. Alle kennis over de kwalijke gevolgen van vooral teveel suiker zijn al jaren bekend. Toch is het willens en wetens ingezet in de jacht op smaakvoorkeur en dus winst. Staan de grote voedingsmultinationals voor dezelfde val die eerder de tabaksindustrie heeft getroffen en in zekere zin nu de auto-industrie doet kraken? Aan de andere kant is de levensmiddelenindustrie benauwd over de stagnerende oogstopbrengsten en de alarmerende berichten over de afname van de bodemvruchtbaarheid. Alle voorwaarden voor verandering zijn aanwezig.

Het is al weer een jaar geleden dat het WRR rapport “Naar een voedingsbeleid” aan premier Rutte is aangeboden. Dit rapport schetst haarfijn waar de schoen wringt: (on)eerlijke verdeling van voeding, de ecologische (on)houdbaarheid, de volks(on)gezondheid, voedsel(on)zekerheid op lange termijn en (on)eerlijke voedselketens. Het in verband brengen van deze thema’s en starten met een geïntegreerd voedingsbeleid is pure noodzaak.

En welke bijdragen gaat biologisch leveren aan de nieuwe eisen voor de toekomst? Boeren, burgers en buitenlui buigen zich zaterdag 10 oktober over die vraag op de Bio1000 in Ede, de eerste stad met een wethouder food. Als u er niet bij kan zijn, het is te volgen vanaf de live-stream http://www.bio1000.nl.